Về Kim Bảng bắt rô đồng

Lần nào biết tôi về hoặc đi công tác ngang qua Phủ Lý, anh Hội – công tác tại Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Hà Nam (anh em nghịch ngợm gọi là “Trung tâm Truyền – Dục – Khỏe”), và Hùng – phóng viên theo dõi mảng nông nghiệp của báo Hà Nam, cũng dặn khan dặn vãn: “Ở chơi một hôm nhé! Nếu không thì cũng phải về sớm chút, ăn sáng với anh em!”.

t667741

Canh bánh đa cá rô

Đất Hà Nam quý người mến khách và cũng nhiều sản vật, nhưng ăn sáng thì phổ dụng nhất là hai món bánh cuốn chả nướng và canh bánh đa cá rô. Bánh cuốn vùng quê “ông Cò” rất ngon, đã thành thương hiệu cả nước biết tiếng, phải cái sáng ra chén cùng bát thịt nướng thì khí nặng bụng, nên tôi thích bánh đa cá rô hơn, đi cùng “thổ địa” vào mấy quán quen trong phố chứ không ngồi ven quốc lộ.

Sớm cuối thu se se heo may, ngồi trước tô canh nóng ngùn ngụt thơm lựng, thật hấp dẫn. Thế mà các “thổ địa” vẫn lắc đầu, chê quán nấu chưa chuẩn và dùng loại cá “nhi đồng” chưa ngọt thịt. Điểm tâm xong, Hùng kéo tôi lên xe: “Hôm nay em sẽ cho anh mục sở thị từ A đến Z và nếm canh cá rô đồng chính hiệu”…

Ba anh em trực chỉ về nhà chị Sơn ở xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, một trong các “trại chủ” nuôi rô đồng khá thành công ở địa phương. Chồng chị Sơn từng trong quân ngũ, tham gia xây dựng các công trình ở quần đảo Trường Sa ngót 15 năm, sau khi xuất ngũ lại thành anh nông dân chân chất cùng vợ làm trang trại. “Bà chủ” cũng hiền lành như chồng, bỏm bẻm nhai trầu “né” ống kính máy ảnh, cười ngập ngừng: “Nhà tôi nuôi cá rô được quãng 7 – 8 năm rồi, cũng là vừa làm vừa học thôi, có gì các anh cứ hỏi cháu nó”.

Cháu nó” tên là Đại, sinh năm 1983, cai quản khu nuôi của gia đình ở bên xã Kim Bình. Xã này vốn cũng thuộc huyện Kim Bảng cho đến hết ngày 3/10/2013, rồi vừa sáp nhập vào thành phố Phủ Lý cùng 8 xã khác của các huyện lân cận. “Từ làng lên phố” mới được mấy ngày, đường về Kim Bình vẫn nồng nàn hương lúa sắp vào vụ gặt, những đàn cò thong thả đáp xuống lũy tre và bầy ngỗng béo đủng đỉnh gọi nhau khàn khàn trên mênh mông đầm nước.

Loài cá rô đồng hợp với ao đầm vùng chiêm trũng ven sông Đáy, sông Nhuệ này lắm, mỗi vụ nuôi 4 – 5 tháng là bán được rồi. Hồi đầu gia đình phải mua cá giống tận bên Hưng Yên, sau một vụ mới tự nhân giống được. Hiện diện tích đầm nuôi cá rô của gia đình khoảng hơn chục mẫu, người làm đều là các thành viên trong nhà, chi phí thức ăn chiếm khoảng 70% doanh thu. Với giá bán dao động trên dưới 50.000đ/kg rô đồng như hiện nay, mỗi năm cũng lãi một hai trăm triệu đồng.

img_2750

Anh Đại giới thiệu “sản phẩm” rô đồng Kim Bảng

img_2736

Rô đồng dễ nuôi, ao không cần sạch, “nổi váng” ít nhiều càng tốt, nên việc chăm nuôi không đến nỗi mất quá nhiều công sức. Với “lực lượng lao động tại chỗ”, hoàn toàn có thể phát triển thêm diện tích đầm nuôi. Nhưng cái khó là đầu ra, vì ít có thương lái nào mua loại cá dân dã này với số lượng lớn. Số khách quen tìm đến mua tại đầm cũng không nhiều, lắm khi cả nhà phải hợp lực tự mang cá ra chợ bán, vừa vất vả lại bấp bênh. Đó là chưa kể một số hàng quán lại đặt mua loại rô nhỏ vì giá rẻ hơn “rô kềnh” để làm hàng. Loại này thịt chưa ngon lắm, dễ mất “thương hiệu”…

Cũng vì các lẽ đó, gia đình đã phải chuyển hướng làm thêm một số ao nuôi chạch và tận dụng phần nước ven đầm để quây lưới nuôi ếch, thả ngỗng. Mấy trăm lồng lưới, mỗi chiếc rộng khoảng 8 m2 thả 500 con ếch, mỗi vụ được vài chục tấn, bán khoảng 60.000đ/kg cũng cho lợi nhuận khá; chưa kể bầy ngỗng “thêm thắt” lúc xuất chuồng cũng có giá trên 100.000đ/kg…

Chúng tôi theo Đại ra đầm, nơi lũ rô đồng như không biết mệt, liên lục khuấy động mặt nước đục ngầu với những tiếng bì bọp vui tai. Vuông lưới kéo vào bờ, đám cá lúc nhúc, đầu đen chũi, vây lưng dựng đứng đầy vẻ hung hăng, phô ra những cái lườn vàng. Đại xắn quần nhảy xuống, thành thạo luồn tay dưới bụng cá, vớt thả vào chậu những con to nhất. Hùng tấm tắc: “Thế mới là rô chứ, nhìn sướng mắt! Cỡ này 5 con là được 1 cân như bỡn”. Đại ngoái lên cười: “Chưa to lắm anh ạ, rô kềnh phải được 3 con/kg cơ”. Nhưng thế đã là xôm lắm rồi.

Anh chàng Hùng không chỉ là phóng viên năng nổ mà còn là đầu bếp loại cừ. Tay dao tay thớt thoăn thoắt mà miệng vẫn không ngừng “quảng cáo” cho đặc sản quê hương: “Rô đồng nên chọn cá đực cho nhiều thịt, bắt thêm vài con cái lấy trứng. Cá làm sạch, luộc với chút gừng, vừa chín tới là vớt ra bóc thịt lọc xương, rồi cho vào chảo mỡ đảo với hành tím, mắm muối hạt tiêu để miếng cá săn lại, không bị nát. Đầu và xương thì giã nhuyễn, lọc lấy nước. Rau ngót hoặc rau cải cũng đảo qua trong chảo trước khi nấu. Bánh đa ngâm mềm, cắt ngắn, vẩy ráo nước, cho vào tô cùng cá và rau, chan nước dùng thật sôi, rắc thì là nữa là… hết sảy”.

Bữa trưa có thêm món ếch xào sả ớt cũng do một tay Hùng đạo diễn, thêm chai rượu “nhà làm” rất êm của anh Hội, nhưng chúng tôi chỉ “tập trung” vào nồi canh cá rô “ngon từ thịt ngọt từ xương” mà mùi thơm hấp dẫn từ lúc còn trên bếp cứ loang ra theo ngọn gió heo may vẫn đang miệt mài gọi lúa trĩu vàng… Anh Hội kiên quyết đeo vào xe tôi một xâu rô kềnh: “Cậu đừng có lười! Cầm về nịnh bu nó ở nhà nhé!”.

Nguyễn Việt

carokho1

Cá rô đồng kho tộ