Tủ sách mới và bữa buffet đầu tiên bên đỉnh Mẫu Sơn

Nói đi thiện nguyện mà lên Mẫu Sơn, nhiều người có vẻ chẳng mấy mặn mà. Suy luận thông thường, điểm du lịch nổi tiếng, sao lại nghèo khổ thiếu thốn được chứ?! Nhưng nếu đã từng đến Mẫu Sơn, sẽ thấy sự “sầm uất” chủ yếu gói gọn trong khu du lịch mà người Pháp đã quy hoạch và xây dựng từ năm 1935. Còn cuộc sống tại nhiều bản người dân tộc Dao, Nùng, Tày, rải rác quanh đỉnh Phia Po, đỉnh Pia Mê… thì vẫn lầm lũi song hành cùng nghèo khó.

Khu vực Mẫu Sơn có tới 80 ngọn núi lớn nhỏ, mây phủ quanh năm, nhiệt độ trung bình chỉ khoảng 15 °C, mùa đông thường xuyên có băng giá, thậm chí tuyết rơi trắng rừng.

Khách du lịch lên Mẫu Sơn thường được thưởng thức chè tuyết sơn, gà 6 cựa, ếch hương, lợn quay, đào chuông, tắm nước lá thuốc của đồng bào Dao… Nhưng còn có một Mẫu Sơn khác, với những mảnh đời lam lũ quanh năm. Từ khu du lịch vòng qua sườn núi bên kia khoảng 40 km là xã Mẫu Sơn của huyện Cao Lộc, nơi có ngôi trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS…

Đường lên Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn nhão nhoẹt sau cơn mưa đầu mùa

Mấy chiếc xe chở nặng quà cùng các tình nguyện viên của Cô Son Charity và Kênh Du học, chỉ lên đến chân núi đã khựng lại, bánh quay tít tại chỗ. Cơn mưa rào đầu mùa đã biến quãng 4 km từ “đường to” lên trường thành những vũng lầy nhoe nhoét… May có thầy giáo xắn quần đi xe máy xuống đón trước được vài người, còn lại phải chờ xe bán tải 2 cầu trung chuyển.

Tiếng là ngồi xe máy, nhưng chốc chốc lại phải nhảy xuống đẩy qua những con dốc đầy bùn, toát mồ hôi còn hơn cuốc bộ. Thầy giáo Tô Văn Cù – giáo viên toán lý của Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn – cười nhẫn nại: “Anh em chịu khó nhé, chứ không thì chờ đến mai vẫn chưa khô đường đâu. Ở đây bọn mình gặp cảnh này quen lắm rồi.”

Sinh năm 1969, nghiệp dạy học của thầy Cù đằng đẵng 22 năm ở vùng cao, trong đó 7 năm gắn bó với núi rừng Mẫu Sơn. Nhà cách trường 30 km, ngày nào cũng phóng xe máy đi về, giờ tan lớp rủi đúng lúc mưa gió thì có khi phải tới khuya mới lết đến nhà. “Giờ đỡ khổ rồi đấy, vì đã tập trung được hết học sinh về trường chính, chứ 2 năm trước, trường Mẫu Sơn vẫn còn 5 điểm lẻ cắm bản, nơi xa nhất cách điểm chính tới 19 km, đi lại vất vả lắm!” – thầy Cù chia sẻ.

Các học sinh ở nội trú chủ yếu là người Dao

Thôi thì người lấm láp cũng chẳng hề gì. Chỉ lo giữ cho mấy thùng sách truyện khô ráo – món quà mà thầy Cù hồ hởi nói là “vô giá”. Dễ hiểu thôi, 107 học sinh của trường, trong đó 86 em đang học nội trú, 100% là người dân tộc thiểu số, đại đa số thuộc các hộ nghèo, chủ yếu là người Dao, cùng vài em người Nùng ở xã Hải Yến kế bên sang “học nhờ”. Gia đình lo kiếm ăn đã quá cực, còn nghĩ gì đến sự học.

Đến tận bây giờ, nhiều người dân xã Mẫu Sơn vẫn không biết chữ, rất nhiều người khác tuy võ vẽ đọc và viết được, cũng chỉ ở mức “xóa mù”. Lũ trẻ vùng cao đến trường không phải đóng học phí, lại có tiêu chuẩn ăn theo chế độ của Nhà nước, nhưng nhiều nhà vẫn chẳng thích cho con đi học, mà muốn con hàng ngày vào rừng, lên nương, phụ bố mẹ kiếm cái ăn.

Số học sinh ở nội trú, phần nhiều chẳng có gì ngoài bộ quần áo trên người và mấy cuốn sách giáo khoa được cấp. Thầy cô phải lo cho các em ăn suốt tuần, rồi phải vận động quyên góp áo ấm từ thiện để lũ trẻ đỡ lạnh trong những ngày đông tháng giá.

Căn bếp của giáo viên trường Mẫu Sơn

Hơn 1.200 cuốn sách truyện các loại, được Cô Son Charity và Kênh Du học phối hợp quyên góp, mang lên trường lần này, sẽ là thư viện đầu tiên của xã. “Lần đầu có thư viện mà đã “hoành tráng”, vui quá! Nếu không được các anh chị giúp, chẳng biết đến bao giờ thầy trò vùng cao mới có được!” – thầy giáo Tô Văn Cù cứ tấm tắc vậy, và rồi thầy Hiệu trưởng Tô Minh Đức cũng bảo thế.

Thầy Đức cho biết thêm: Sách báo giúp ích rất nhiều trong việc cải thiện khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh vùng cao. Do cuộc sống bó hẹp trong rừng núi, chẳng những chưa bao giờ biết đến tivi, báo đài, mà ngay cả việc giao tiếp hàng ngày với các em cũng không dễ, bởi mỗi quả núi chỉ có vài hộ sinh sống, mấy khi gặp nhau mà nói chuyện đâu.

Đó là chưa kể, trước đây ở vùng này, nạn tảo hôn từ 14 – 15 tuổi và tình trạng hôn nhân cận huyết thống rất phổ biến, ảnh hưởng không nhỏ đến thế hệ sau. Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn hiện vẫn có mấy học sinh thuộc diện thiểu năng trí tuệ vì bố mẹ kết hôn cận huyết.

Bầy trẻ tíu tít vây quanh chồng sách mới

“Dạy học trên núi, thầy cô phải kiên trì lắm, vì dạy 10 phần thì bọn trẻ ở đây tiếp thu được 2, 3 phần đã là nhiều. Các anh chị tặng thư viện, không chỉ giúp học sinh mở mang đầu óc, mà còn giúp giáo viên đỡ lao lực” – thầy Đức chia sẻ.

Đúng như lời thầy Hiệu trưởng, sách vừa dỡ trên xe xuống, bầy trẻ đã tíu tít vây quanh trầm trồ, nâng niu như báu vật. Với nhiều em, đó là lần đầu tiên được cầm trên tay một cuốn truyện thơm mùi mực mới. Đến trường mấy năm rồi, có khi sắp tốt nghiệp cấp II, mà ngoài giờ học chính trên lớp, trò chơi của các em ở sân trường cũng chỉ là con gái nhảy dây, con trai nhặt hạt cây rừng bắn bi.

Thay mặt nhà trường cảm ơn những người tặng sách, thầy Tô Minh Đức hứa: “Chúng tôi sẽ sắp xếp thư viện thật khoa học, bảo quản thật cẩn thận để sử dụng lâu dài và hiệu quả nhất, để nhiều khóa học sinh vùng cao Mẫu Sơn được thụ hưởng món quà quý này!”…

Các bé gái người Dao hát mừng “ngày hội”

Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn đang ngổn ngang công trường vôi cát. Thầy Hà Văn Thụy – giáo viên dạy thể dục khoe, xin mãi mới được huyện đầu tư đấy, đang phá dỡ dãy lớp tạm cũ nát để xây 8 phòng học mới. Sẽ vất vả ít lâu nữa, trong gần một năm tới, các thầy cô giáo phải ở tạm phòng bảo vệ, phòng họp, nhường phòng công vụ cho các em làm lớp học tạm.

Cũng theo dự án này, khoảng 2 năm nữa mới có thể khởi công xây thêm phòng nội trú của học sinh. Hiện 86 em phải dồn vào ở trong 2 căn phòng, tổng diện tích chưa đến 30m2. Mỗi phòng xếp được 10 chiếc giường tầng, chật chội lắm. Khu nhà tắm, vệ sinh cũng nhỏ xíu và tạm bợ, không có cả cửa lẫn mái che…

“Đang lúc thiếu thốn đủ thứ thế này, được các anh chị lên thăm và tặng quà, quả thật chúng em được động viên nhiều lắm” – thầy Thụy cảm động tâm sự.

Tặng xe đạp mới cho học sinh nghèo vượt khó

Không chỉ tặng thư viện, đồ dùng học tập, ba lô, quần áo, bánh kẹo, đường sữa… cho học sinh toàn trường, cùng xe đạp mới làm phần thưởng cho những em học xuất sắc, các tình nguyện viên của Cô Son và Kênh Du học còn chuẩn bị một món quà đặc biệt nữa. Dưới sự hướng dẫn của đầu bếp chuyên nghiệp, đoàn đã chế biến thực phẩm, bánh trái, bày thành bàn tiệc buffet độc đáo ngay ở sân trường, giữa bốn bề rừng núi.

Những học sinh người Dao lóng ngóng cầm dao dĩa, xếp hàng nhập tiệc buffet “như trong khách sạn”. Nhìn những đôi mắt vừa lạ lẫm vừa háo hức, những đôi tay vừa vụng về vừa rụt rè của lũ trẻ, mấy cô giáo và mấy chị em trong đoàn lén quay đi giấu ngấn lệ…

Bữa tiệc buffet đầu tiên trong đời

Nhưng chỉ lát sau, được hướng dẫn, các em đã quen, và vô cùng thích thú tận hưởng lần đầu tiên được “thích gì ăn nấy”, cười đùa rộn rã trong tiếng nhạc tưng bừng như ngày hội.

Mong sao, những trang sách sẽ góp phần hướng các em tới chân trời tươi sáng hơn, và niềm vui nho nhỏ hôm nay sẽ thành kỷ niệm lung linh theo bước những đôi chân nhỏ bé trên hành trình vào đời…

Nguyễn Việt