Thuận thiên mà hành sự

Ở ngôi chùa lớn nọ có một vị cao tăng trụ trì, tuổi tác đã cao nên cân nhắc tìm người kế vị. Ngày nọ, ông gọi hai đệ tử Huệ Minh và Trần Nguyên, bảo: “Trong 2 con, ai có thể trèo lên vách núi phía sau chùa, thì người đó sẽ kế vị ta.”

Huệ Minh và Trần Nguyên cùng đi tới dưới vách núi cực kỳ hiểm trở.

Nghĩ mình khỏe hơn, Huệ Minh bắt đầu tự tin leo lên. Nhưng một lúc sau thì anh bị trượt xuống. Huệ Minh bò dậy và bắt đầu lại, thận trọng hơn, nhưng rồi vẫn lăn từ trên sườn núi về lại chỗ cũ. Nghỉ một lúc, anh lại leo ​​lên lần nữa, mặc dù bị ngã sưng mặt nhưng anh vẫn quyết không bỏ cuộc… Tuy vậy, rốt cuộc anh kiệt sức, rơi xuống một tảng đá lớn và ngất xỉu.

Đến lượt Trần Nguyên, lúc đầu anh cũng giống như Huệ Minh, cố gắng hết sức để leo lên vách núi, nhưng cứ liên tục leo lên rồi lại ngã xuống. Trần Nguyên định thử lại lần nữa, nhưng khi vô tình nhìn xuống, thì đột nhiên anh quyết định quay đầu đi xuống núi.

Các nhà sư đang quan sát đều khó hiểu, chẳng lẽ Trần Nguyên lại bỏ cuộc dễ dàng như vậy? Mọi người sôi nổi bàn, chỉ có vị cao tăng là lẳng lặng dõi mắt nhìn theo hướng Trần Nguyên đi.

Anh xuống đến chân núi, men theo một con suối nhỏ, xuyên qua rừng cây, rồi băng qua thung lũng… Cuối cùng, không cần phí nhiều sức lực, Trần Nguyên đã đến được đỉnh núi.

Khi Trần Nguyên quay lại, cao tăng trụ trì mỉm cười và tuyên bố rằng Trần Nguyên sẽ kế vị.

Nghe xong các nhà sư đều trố mắt nhìn nhau, không biết lý do tại sao?

Trần Nguyên liền giải thích: “Sức người không thể leo lên vách đá đó được. Nhưng chỉ cần nhìn xuống sườn núi, là có thể thấy một con đường khác dẫn lên đỉnh núi. Sư phụ thường nói với chúng ta rằng: “‘Minh giả (người thông minh) nên thuận theo hoàn cảnh mà thay đổi, còn trí giả (người trí huệ) cần thuận theo tình hình mà hành sự’, chính là dạy chúng ta phải biết tùy cơ ứng biến“.

Vị cao tăng gật đầu hài lòng: “Nếu bị cám dỗ bởi danh lợi thì trong tâm chỉ có vách đá dựng đứng trước mặt, khi đó dù trời đất không phải là nhà tù, nhưng tâm người ta cũng đã tự hãm mình trong tù rồi. Trong nhà tù danh lợi, tranh giành cũng vô ích, nhẹ thì khổ não thương tâm, nặng thì tổn hại thân thể, còn nặng nữa thì bỏ cả mạng sống. Người thuận thiên mà hành sự chính là hợp ý ta.”

(sưu tầm)