Thỏa hiệp của những người quân tử

Đầu năm 1865, cuối cuộc nội chiến Mỹ, tướng Ulysses S. Grant dần dần đánh bại lực lượng miền Nam do tướng Robert Edward Lee chỉ huy. Quân đội miền Nam bị áp đảo và kiệt quệ bởi cuộc chiến tranh dưới chiến hào kéo dài suốt mùa đông trên một mặt trận dài 48km với nhiều trận đánh, bệnh tật và nạn đào ngũ. Mấy chục nghìn quân miền Nam phải đối mặt với 280.000 lính miền Bắc.

Ngày 2/4, thủ đô miền Nam là Richmond thất thủ, đội quân của tướng Lee bị kỵ binh của miền Bắc cùng với 3 quân đoàn bộ binh dần siết chặt vòng vây tại tiểu bang Virginia. Bộ tham mưu quân đoàn đề nghị phân tán để giữ gìn lực lượng, chuẩn bị chiến tranh du kích lâu dài, nhưng Lee đã quyết định đầu hàng.

Vị danh tướng miền Nam đứng trước danh dự bản thân và binh sĩ của mình, ông đã chọn điều thứ hai. Ông nói ngắn gọn với bộ tham mưu: “Tôi sẽ đến gặp tướng Grant, cho dù điều đó quá nhục nhã đối với tôi”.

Ngay lập tức, ông đích thân soạn một lá thư gửi tướng Grant để yêu cầu sắp xếp một buổi gặp mặt càng sớm càng tốt, vì ông không muốn hy sinh thêm bất cứ một sinh mạng nào nữa.

Tướng Grant vô cùng vui mừng khi nhận thư. Dù đối phương đang yếu thế, nhưng với tài năng của tướng Lee, đối phương dù binh hùng tướng mạnh cũng không thể nắm chắc được chiến thắng sau cùng mà không phải trả giá đắt. Tướng Grant ra lệnh nghiêm cấm các sĩ quan và binh sĩ trực thuộc tỏ bất cứ hành động vô lễ nào với vị tướng tư lệnh miền Nam bại trận.

Trưa 9/4/1865, tướng Lee và một đại tá tùy tùng cưỡi ngựa vượt qua phòng tuyến đến điểm hẹn. Khi hai người đi qua, đoàn quân nhạc của lính miền Bắc lập tức đứng nghiêm và thổi kèn chào đón. Tướng Grant tiếp tướng Lee thân mật như hai người bạn.

Tướng Robert E. Lee gặp tướng Ulysses S. Grant để kết thúc cuộc chiến

Thần sắc tướng Lee nhẹ nhõm hẳn khi biết rằng binh sĩ dưới quyền ông được trở về nguyên quán sinh sống như những người dân bình thường, không phải chịu bất cứ một hình thức trả thù nào. Ông nói: “Điều này thật tốt đối với mọi người, đặc biệt là với người của chúng tôi”.

Tuy nhiên, ông có thêm 2 yêu cầu:
Cho phép binh sĩ của ông được mang ngựa, lừa và súng tay về quê quán để sử dụng trong nông trại, vì đây là tài sản của riêng họ mang theo khi gia nhập quân đội.
Chu cấp lương thực cho 1.000 tù binh quân đội miền Bắc ông đang giữ và các binh sĩ của ông đang đói và hết lương thực.

Cả hai yêu cầu này của tướng Lee đều được tướng Grant đồng ý. Ông ra lệnh cung cấp ngay cho các tù binh và binh sĩ miền Nam 25.000 khẩu phần ăn.

Họp xong, tướng Lee đứng dậy bắt tay tướng Grant, chào mọi người rồi bước ra khỏi phòng họp. Bên ngoài, các sĩ quan và binh sĩ miền Bắc đều đứng nghiêm chào vị tướng bại trận. Sau này,  lịch sử Hoa Kỳ đã gọi đây là thỏa hiệp của những người quân tử (The Gentlemen’s Agreement) vì cả hai bên đều cư xử với nhau bằng tinh thần nghĩa hiệp và bình đẳng.

Tướng Lee về doanh trại, các binh sĩ miền Nam đã dàn hàng nghiêm trang chào. Dù ông vừa ký văn kiện đầu hàng, nhưng ai cũng hiểu đó là điều tốt nhất mà Đại tướng đã làm cho mình.

Tin đầu hàng của tướng Lee lan ra nhanh chóng, tiếng súng của binh sĩ miền Bắc vang lên khắp nơi để mừng chiến thắng. Ngay lập tức, tướng Grant ra lệnh phải chấm dứt hành động đó: “Quân đội miền Nam đã đầu hàng. Chiến tranh đã chấm dứt. Giờ họ là đồng bào của chúng ta, chúng ta không được reo mừng trên nỗi đau của họ”.

Ngày 12/4 là ngày quân đội miền Nam nộp súng ống và cờ xí cho quân đội miền Bắc. Tướng Grant giao việc này cho Đại tá Joshua Chamberlain phụ trách. Đại tá Chamberlain đã ra lệnh cho binh sĩ miền Bắc bồng súng đứng nghiêm chào các binh sĩ miền Nam đi ngang để bày tỏ lòng kính trọng.

 

 

Sau khi đầu hàng để bảo toàn tính mạng cho binh lính và đạt được thỏa thuận với tướng Grant về việc cho các binh sĩ về quê và không truy cứu chuyện cũ, tướng Lee còn được biết đến vì những đóng góp rất lớn cho sự hàn gắn hai miền sau chiến tranh. Một trong những việc đó là phản đối dựng tượng đài cho các tướng sĩ miền Nam.

Sau khi Nội chiến Hoa Kỳ kết thúc, ông nhiều lần được đề nghị dựng tượng, nhưng luôn từ chối. Trong lá thư năm 1866, ông viết: “Tôi tin rằng, cho dù điều ấy có mang lại cảm giác tri ân cho miền Nam như thế nào thì nỗ lực này trong điều kiện hiện tại của đất nước cũng chỉ mang lại ảnh hưởng trì trệ thay vì thúc đẩy thành tựu; và khiến những khó khăn mà nhân dân miền Nam đang phải chịu đựng tiếp tục tiếp diễn, thậm chí là lớn thêm lên”.

Tháng 6/1866, tướng Lee cũng bác bỏ đề xuất dựng tượng Stonewall Jackson, vị tướng mà tài năng và sự nổi tiếng chỉ đứng sau mình. Ông nói rằng sẽ là không công bằng khi yêu cầu gia đình các cựu binh Liên minh miền Nam quyên tiền để dựng tượng trong khi họ đang vất vả mưu sinh sau chiến tranh. Lee tin rằng thay vì bỏ tiền của và thời gian để tưởng niệm các vị tướng Liên minh thì người ta nên “bảo vệ những ngôi mộ và ghi dấu những địa điểm an nghỉ cuối cùng của những người đã ngã xuống”.

 

(sưu tầm)