Nhạc sĩ Hoàng Việt – “Giữ lấy trái tim đòi sống yêu đời”

…“Giữ lấy đức tin bền vững em ơi. Giữ lấy trái tim đòi sống yêu đời. Làm một bài tình ca của đôi lứa ta dâng cả bao người”…

Nhạc sĩ Hoàng Việt và vợ năm 1950

Đam mê âm nhạc từ nhỏ, chàng trai Lê Chí Trực có những sáng tác đầu tay mang đậm xu hướng lãng mạn rất gần gũi với phong cách Thơ Mới. Năm 16 tuổi, ca khúc “Tiếng còi trong sương đêm” với bút danh Lê Trực đã tạo dấu son trong đời sống âm nhạc đô thị: “Bến nước gió rét đò thưa khách sang. Lau xanh ven sông mờ run bóng trăng. Đêm nay không gian chìm trong giá băng. Con đò sang ngang…”.

Khi phong trào chống Pháp sôi sục, Lê Chí Trực viết ca khúc “Biệt đô thành” như một thái độ từ bỏ chốn phồn hoa để đi theo kháng chiến.

Ở vùng bưng biền Đông Nam bộ, anh đã lấy bút danh Hoàng Việt và sáng tác một loạt ca khúc cổ vũ phong trào vũ trang chống Pháp, tiêu biểu là “Lá xanh”, “Lên ngàn”, “Nhạc rừng”. Khi những giai điệu lạc quan và nồng cháy “em đi cắt lúa trên ngàn, còn anh chiến đấu sa tràng” của Hoàng Việt vang lên, không ai dám tin tác giả chỉ mới độ tuổi hai mươi. Hoàng Việt cùng với Lưu Hữu Phước trở thành hai tên tuổi nổi bật của nền âm nhạc cách mạng miền Nam.

Năm 1954, nhạc sĩ Hoàng Việt tạm biệt người vợ đang mang thai đứa con thứ ba để tập kết ra Bắc. Tại Hà Nội, Hoàng Việt theo học khoá đầu tiên của Trường âm nhạc Việt Nam vừa thành lập.
Năm 1957, tác phẩm tốt nghiệp khoá đạo tạo ngắn hạn của ông chính là ca khúc bất hủ “Tình ca”.

Nỗi nhớ thương chốn chôn nhau cắt rốn cộng với tinh thần chiến sĩ kiên cường đã giúp nhạc sĩ có được những lời ca rung động bao nhiêu trái tim người Việt Nam: “Khi hát lên tiếng ca gởi về người yêu quê ta. Ta át tiếng gió mưa thét gào cuộn dâng phong ba. Em ơi! nghe chăng lời trái tim vọng ra. Rung trong không gian mặt biển sôi ầm vang. Qua núi biếc chập chùng xa xa. Qua bóng mây che mờ quê ta. Tiếng ca đời đời chung thuỷ thiết tha…”.

Bản “Tình ca” hơn 60 năm qua vẫn xao xuyến trên môi công chúng nhiều lứa tuổi khác nhau.

Năm 1958, Hoàng Việt được cử đi học tại Nhạc viện Quốc gia Sofia – Bulgaria. Như mạch nguồn được khơi mở, Hoàng Việt viết bản giao hưởng đầu tiên của âm nhạc Việt Nam có tên gọi “Quê hương”. Ông mặc định đây là “Giao hưởng số 1” với lời đề tặng “Kính dâng Nam Bộ trong cuộc chiến đấu anh dũng chống ngoại xâm”.
Bản giao hưởng “Quê hương” gồm 4 chương, khi mang về Việt Nam công diễn năm 1965 đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt của đồng nghiệp và khán giả.

Đầu năm 1966, nhạc sĩ Hoàng Việt vượt Trường Sơn vào chiến trường miền Nam. Trong lá thư viết ngày 9-3-1966, gửi về Hội Nhạc sĩ VN, ông thổ lộ: “Những đêm đi rừng từ 2 giờ khuya leo dốc băng rừng, đi suốt đêm 7 giờ tối hôm sau mới đến chỗ nghỉ, chân đau khập khiễng bước một mình theo sau đoàn, xa cả một, hai cây số (…) Leo một bậc đá, chân đau buốt óc, nhói tim. Dốc cao, đường dài dằng dặc…”. Tuy vậy, trên đường đi, ông vẫn tranh thủ phác thảo vở nhạc kịch “Bông Sen” và chuyển sang dùng bút danh Lê Quỳnh.

Vào đến Căn cứ trung ương Cục miền Nam, Hoàng Việt nhập cuộc ngay với ca khúc “Bài ca thanh niên miền Nam thành đồng”. Được phân công về miền Tây Nam bộ, ông vác ba lô ra tiền tuyến như một người lính thực sự.

Trong một lá thư gửi cho nhà thơ Bảo Định Giang, ông hoan hỉ thông báo: “Tôi viết cho anh xong là trưa nay đi Mỹ Tho, Cao Lãnh, dài theo đường số 4 và bờ sông Cửu Long… Tính sổ năm 1967, thì tôi viết đều tay chứ không tắt: vở nhạc kịch “Bông Sen” 120 trang piano và 12 bài hát…”.

Chẳng thể ngờ, khi lá thư ấy vừa đến tay người nhận thì ông đã hy sinh ở ấp Mỹ Long, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang trong một trận càn khốc liệt của quân địch. Hai dự định của nhạc sĩ trở thành dang dở, một là viết xong bản giao hưởng thứ hai của đời ông có tên là “Cửu Long”, hai là trở về nhà mẹ ruột để nhìn mặt đứa con út sắp chào đời.

Nhạc sĩ Vũ Thành – Nguyên Trưởng đoàn Văn công Quân khu 7, nhớ lại: “Trong chuyến đi này, khi chia tay Lê Dũng – người con mà khi ông tập kết ra Bắc thì vợ đang mang thai, bên bờ sông Vàm Cỏ, anh ôm con và nói: “Không biết sau này ba đón con, hay con lại đón ba trở về”. Câu nói ấy tình cờ dự báo điềm chẳng lành… Sau trận đánh ác liệt hôm đó, thi hài nhạc sĩ Hoàng Việt cùng nhiều đồng đội khác đến nay vẫn chưa tìm thấy”.

Nhạc sĩ Hoàng Việt được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 1996 và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 2011.

Ít ai biết rằng, bà Lâm Thị Ngọc Hạnh – người vợ lặng lẽ đã sinh bốn đứa con cho ông – vẫn giữ một bài hát có tên “Vẳng từ quê nhà” mà ông viết riêng tặng bà.
Nhạc sĩ Hoàng Việt gọi “Vẳng từ quê nhà” là “Tình ca số 2” với niềm riêng: “Đây còn đây sông núi xưa vẫn đẹp. Như tình em chung thủy đợi tháng năm chưa hề nhạt phai. Quê hương dù bóng đêm còn che mờ nửa trời. Nhưng trái tim yêu đời sáng như ánh dương ngời ngời. Cho dù sao dời vật đổi. Cho dù núi lấp sông ngăn. Nối liền tình ta trên Tổ quốc mênh mang…”.

(sưu tầm)