Mậu Duệ, lại một mùa lũ lớn…

Chưa có chương trình thiện nguyện nào “thần tốc” như lần này. Mùa mưa bão năm ngoái, xã Mậu Duệ (huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang) thiệt hại khá nặng, anh em đã tổ chức lên tặng quà hỗ trợ các gia đình bị sập nhà, mất ruộng. Mới rồi, cô giáo Nguyễn Lệ Thủy ở Trường phổ thông dân tộc bán trú THCS Mậu Duệ lại khẩn thiết: “Năm nay còn nặng hơn năm ngoái. Các anh chị cố gắng lên giúp bà con lần nữa…”. Và vừa post bài kêu gọi chưa đầy 2 ngày, anh Đỗ Hà Ơn – trưởng nhóm Gieo Ruộng Phước – đã thông báo: “Ngừng nhận quyên góp nhé. Quà đã đủ!”

Chỉ 2 ngày, 150 suất quà đã được “thần tốc” huy động để mang lên Mậu Duệ

Cũng chưa có chuyến lên núi nào “nhàn nhã” thế. Các tình nguyện viên “tay không”, nhẹ tênh balo lên xe, vì toàn bộ quà đặt mua luôn tại Hà Giang. Chẳng bù cho năm trước, hì hục chất đầy xe tải rồi mò mẫm chạy xuyên đêm lên vùng lũ. Lần này đến xe cũng có người tài trợ, quá sướng! Phải cái “đanh nhanh rút gọn”, ít người thu xếp kịp, đội hình chỉ gọn nhẹ 7 anh em, vừa kín ghế chiếc xe 7 chỗ…

Lũ về thình lình, rồi cũng rút nhanh, nên nhìn qua chưa hình dung được hết sự khủng khiếp của thời khắc dòng suối nhỏ bỗng hóa mênh mông biển nước cuồn cuộn dữ dằn. Nhưng nét thảng thốt thì vẫn chưa tan trên gương mặt những người dân Mậu Duệ.

Căn nhà xây khá vững chãi của vợ chồng Hoàng Văn Linh – Ma Thị Mẫn và 2 con nhỏ ở bản Cốc Cai, thoạt trông bên ngoài thì gần như nguyên vẹn. Được lãnh đạo xã dẫn đến nơi, giới thiệu là một trong những hộ bị thiệt hại nặng nhất, anh em trong đoàn thiện nguyện đều có vẻ ngạc nhiên. Nhưng vừa bước chân qua ngưỡng cửa, tất cả đã “lạnh gáy” khi chứng kiến toàn bộ nền nhà của 3 gian phòng đã sụp xuống thành hố sâu hoắm.

Nền nhà tan hoang của gia đình anh Hoàng Văn Linh

Anh Linh kể lại mà chưa hết bàng hoàng: “Hôm đó cả nhà em về quê vì mẹ vợ em mất, chứ ở nhà chắc không sống nổi. Mọi ngày vợ chồng con cái vẫn ngủ đây cả. Lũ về bất chợt trong đêm, cuốn bay nền nhà cùng toàn bộ giường tủ, đồ đạc… Nhà gần suối, lúc xây em đã làm rất cẩn thận chắc chắn, nên dù sụp hết nền mà khung nhà vẫn không đổ”.

Cũng tại bản Cốc Cai, anh Nguyễn Văn Thực cùng vợ là Nguyễn Thị Thơi đang đốc mấy người “thợ làng” đo đạc, chuẩn bị dựng nhà mới. Nhà cũ có 2 gian, cơn lũ như “lưỡi dao sắc lẻm” đã chém gọn và cuốn hẳn 1 gian đến không còn dấu tích, để lại nền đất trơ trọi.

Chị Thơi cho biết, gian nhà vừa bị cuốn vốn là kho của gia đình. Do chồng thường đi làm ăn xa, lâu lâu mới về, nên 3 mẹ con vẫn ngủ bên đó, để trông đồ. Mấy tháng trước, anh Thực sửa sang lại nơi ăn chốn ở, bảo vợ con chuyển lên “nhà trên” ngủ. Nhờ vậy mà 3 mẹ con không bị dòng lũ dữ cuốn cùng gian nhà kho…

Cây cầu liên xã đã bị lũ cuốn sập

May mắn còn người, nhưng đồ đạc hầu như mất sạch. Với bà con ở vùng cao, tương đối hẻo lánh như Mậu Duệ, không phải dễ dàng mà kiếm lại được những đồ dùng thiết yếu ấy. Trận lũ dữ đã làm sập 1 cầu liên xã và 1 cầu liên bản. 5 gian nhà ăn của trường Tiểu học Mậu Duệ cũng đã trôi theo dòng nước cùng toàn bộ vật dụng, thiết bị, nồi niêu bát đĩa… Không chỉ có 300 ngôi nhà ở Mậu Duệ và thị trấn Yên Minh cùng các xã Ngam La, Đông Minh bị ngập và mất nhiều tài sản… mưa lớn còn khiến gần 100 ha ruộng trong khu vực bị vùi lấp, ngập nước.

Anh Nguyễn Văn Mạnh ở bản Nà Sài kể: “Lũ cuốn phăng mấy ngôi nhà bên sườn núi xuống mặt cầu, làm cây cầu bê tông liên xã cũng đổ sụp theo. May mà ban đêm nên không có ai qua cầu, nếu không thì khó thoát chết. Ruộng nương bị vùi gần hết, giờ nhặt nhạnh vớt vát được chút nào hay chút đó, rồi chắc phải kiếm việc làm thuê, hoặc buôn bán lặt vặt gì đó mà sống, chứ chẳng còn đất đâu mà khai khẩn.”

Là một trong số 150 gia đình nhận quà cứu trợ lần này, cũng như nhiều người khác, anh Mạnh cùng vợ tất tả đến gặp đoàn thiện nguyện, chở theo cả cả bó cỏ voi to đùng sau xe. Cỏ trồng để nuôi bò cũng bị ngập, phải lội nước gom về, chứ không thì bò cũng chẳng có gì ăn…

Nét thảng thốt vẫn chưa tan trên gương mặt những người dân vùng lũ

Anh Giàng Văn Đoàn – Bí thư đảng ủy xã Mậu Duệ – cho biết: Mậu Duệ là nơi sinh sống của 12 dân tộc thiểu số, trong đó người Mông chiếm 41%, người Tày 36%. Trong 17 thôn bản thuộc địa bàn xã, có 9 bản cheo leo nơi sườn núi, năm nào cũng đối mặt với nguy cơ sạt lở, lũ quét. Vùng cao gian khó nhọc nhằn, chính quyền đã cố gắng hết sức để Mậu Duệ “cán đích” đạt chuẩn nông thôn mới từ 3 năm trước, nhưng cứ thiên tai liên miên thế này, nhiều khu vực sẽ phải “làm lại từ đầu”.

“Giữa lúc khó khăn mà được hỗ trợ kịp thời, chính quyền và dân xã chẳng biết cảm ơn thế nào mới phải” – anh Đoàn chia sẻ – “Mà cũng không ngờ các anh chị lên với bà con nhanh như thế, cứ nghĩ ít ra cũng phải vài tuần mới kịp huy động quyên góp. Vậy mà đủ cả lương thực và nhu yếu phẩm, cứu đói kịp thời các gia đình đang phải màn trời chiếu đất. Thật ấm lòng quá!”

Còn cô giáo Nguyễn Lệ Thủy thì tha thiết mời đoàn thiện nguyện về nhà dùng cơm. “Quán triệt tinh thần” không làm phiền địa phương, Trưởng đoàn Đỗ Hà Ơn “kiên quyết từ chối”, thì cô giáo cũng “kiên quyết… nấu xôi” gói mang ra tận xe, chép miệng: “Lần nào các anh chị lên Mậu Duệ cũng vội vàng! Giá không có lũ thì vùng cao nhiều chỗ đẹp lắm… Ít ngày nữa thôi, mùng 9 tháng 9 Âm lịch là Hội đua cá Mậu Duệ rồi.”

Trưởng đoàn Đỗ Hà Ơn trao quà tận tay từng hộ dân

Từ lâu đã nghe, Tết Cá là phong tục truyền thống của người Tày ở xã Mậu Duệ, đã được công nhận Di sản phi vật thể Quốc gia, và có lẽ là hội đua cá duy nhất trên thế giới.  Vào ngày này, nhà nào cũng làm những món ăn từ cá để thắp hương, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Lễ đua cá được tổ chức ở đoạn suối ngay trung tâm xã. Cá đua là cá chép ruộng, buộc sợi chỉ lên vây lưng, đầu kia buộc một con thuyền nhỏ làm bằng xốp hoặc cỏ lau. Đợi hiệu lệnh, thả cá xuống suối, té nước để cho bơi ngược dòng nước, con nào về đích nhanh nhất sẽ thắng…

Chỉ biết hy vọng, Mậu Duệ sớm vượt qua khó khăn, khắc phục hậu quả mưa lũ, để bà con lại an ổn làm ăn… Hy vọng những dòng suối cứ bình yên uốn khúc soi bóng núi, cho con trẻ lại tưng bừng vui Tết Cá…

Nguyễn Việt

Anh Nguyễn Văn Mạnh cùng vợ tất tả đến nhận quà, chở theo cả cả bó cỏ cho bò

Đoàn đã đến tận nhà, thăm hỏi và tặng quà các gia đình bị thiệt hại nặng nhất do lũ