Không động tâm bởi hoàn cảnh

Năm Hoằng Trị thứ 9 đời Minh (năm 1496), ngày dán bảng kết quả thi Hội, người xem đông chen chúc. Vài người vui sướng ra mặt, khoa chân múa tay đi mở tiệc mừng. Những người thi rớt thì buồn rầu đấm ngực giậm chân.

Có một người cũng thấy tên mình trong danh sách thi rớt, nhưng vẫn bình thản, chỉ cười mà nói rằng: “Các anh đều vì thi rớt mà thấy xấu hổ, còn tôi thì cho rằng thi rớt mà động tâm mới là đáng xấu hổ”.

Người thanh niên đó tên là Vương Dương Minh, được xem là thánh nhân cuối cùng của Trung Quốc.

Trong “Tiểu Song U Ký” có câu đối:
“Sủng nhục bất kinh, khán đình tiền hoa khai hoa lạc
Khứ lưu vô ý, vọng thiên không vân quyển vân thư”

Tạm dịch:
“Vinh nhục chẳng động, ngắm hoa tàn hoa nở trước đình
Đến đi vô ý, ngắm mây trời lúc hợp lúc tan”.

 

Con người sống ở đời mười phần thì có đến tám chín phần không như ý, nên khi đối mặt sóng gió trong đời quan trọng nhất là phải bình tâm tĩnh khí.

Vương Dương Minh sau này cũng thi đỗ, làm quan. Năm Chính Đức đời Minh Vũ Tông (1506),  Vương Dương Minh khẳng khái trách nhà vua tin dùng hoạn quan mà bắt tội bề tôi trung nghĩa. Vũ Tông nổi giận sai đánh ông bốn mươi trượng rồi giáng xuống làm cai trạm ở Long Trường, tỉnh Quý Châu.

Nơi biên thùy này không có phòng ốc hay lương thực, chỉ có thể hái dương xỉ để ăn lúc đói và sống trong sơn động. Vương Dương Minh tổ chức khai hoang, dạy dân trồng lương thực và bắt đầu tự cấp tự túc. Ông lấy cây dựng một cái gác trong hang. Ông gọi hang đá là “Ngoạn Dịch Oa” (hang nghiên cứu Dịch) và đặt cho cái gác này tên là “Hà Lậu Hiên” (căn gác không thô lậu).

Vương Dương Minh coi việc sống trong động đá là một cơ hội để nghiên cứu Kinh Dịch, hiểu lẽ huyền vi của vũ trụ. Sự khó khăn không làm ông nản chí, chỉ làm ông thêm vui thú với học vấn của mình.

 

Sức khỏe của Vương Dương Minh không tốt lắm, nơi này lại lắm lam sơn chướng khí nên ông ta làm sẵn một chiếc quan tài để sau này không phải lo hậu sự.

Ông thường tọa thiền minh tưởng để ngộ về Đạo học, ngoài ra ông còn dạy học cho dân địa phương.

Ông cho rằng muốn hiểu được đạo trời, đạo của Thánh nhân, tất phải quay về bản tâm của mình, nơi mà tự tính đã đầy đủ và sáng rõ, sự vật bên ngoài chỉ là giả tướng mà thôi. Ông cũng hiểu ra bậc Thánh nhân thực chất không bao giờ chấp vào ngoại vật hay truy cầu biến đổi hoàn cảnh, mà chỉ chuyên chú tu tâm của mình để không bị hoàn cảnh làm xao nhãng.

(sưu tầm)