“Khi hơi thở hóa thinh không”

“Khi hơi thở hóa thinh không” là cuốn tự truyện của một bệnh nhân ung thư đặc biệt – bác sỹ phẫu thuật thần kinh Paul Kalanithi. Chàng bác sỹ đã nói về cái chết rất đơn giản, trực diện và rõ ràng như nó vẫn luôn tồn tại, mà không chút bi quan, u ám hay xúc cảm gay gắt nào.

 

Phần một – Khởi đầu từ một sức khỏe hoàn hảo, Paul kể lại câu chuyện tuổi thơ và hồi ức về gia đình anh, về người cha là bác sỹ “đang trên đà sự nghiệp, người luôn đi làm trước bình minh và chỉ trở về với đĩa thức ăn hâm lại lúc trời đã tối”. Chuyện người mẹ luôn lo sợ về một hệ thống trường học cùng kiệt, có thể gây trở ngại với tương lai của các con và bà quyết tâm dù thế nào cũng “không để cho các con thiếu sách”.

Có lẽ nhờ vậy, Paul từ nhỏ đã quan niệm “quan trọng không phải là thành tựu, mà muốn tìm hiểu: Điều gì khiến cuộc đời con người có ý nghĩa?”. Lớn lên, Paul đã chọn y học để trở thành bác sỹ phẫu thuật thần kinh, đi sâu nghiên cứu về khoa học và sự vận hành của não bộ. Ngành y đã cho Paul cái nhìn sâu sắc và thấu hiểu hơn đặc tính của cái chết, một cách thực tế và nhân văn.

Cái chết rất vô thường và nó có thể đến với bất kỳ ai, mọi lứa tuổi, mọi thời điểm trong đời. Với nghề đã chọn, Paul chứng kiến cái chết hàng ngày, từ cặp em bé song sinh 24 tuần tuổi sinh non, tới những cụ bà đã gần đất xa trời… Trong mỗi lần phẫu thuật, cùng bệnh nhân vật lộn giữa sinh và tử, chàng bác sỹ luôn trăn trở, bởi phương án sống sót đối với một con người không phải lúc nào cũng là tối ưu: “cân nhắc cuộc đời nào có thể cứu, cuộc đời nào không và cuộc đời nào không nên làm như vậy” và anh luôn tự hỏi “điều gì khiến cuộc đời trở nên ý nghĩa để sống tiếp?”.

Phần đông mọi người coi cái chết là một tai họa bất thình lình mà ông Trời giáng xuống ai thì người đó phải chịu. Nhưng câu hỏi quan trọng không phải là “Tại sao cái chết lại đến với chúng ta?”, mà nên được thay thế bằng “Sống như thế nào cho đến lúc chết?”.

 

Paul đã trải qua những cung bậc cảm xúc khó khăn khi chính mình trở thành nạn nhân của căn bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối. “Chàng trai thuở nào say mê các cuộc đi dạo đường dài, cắm trại và chạy bộ, người thể hiện tình yêu và những cái ôm chặt và người thường tung đứa cháu gái cười khúc khích lên cao – người đó đã không còn là tôi nữa. Nhiều nhất thì tôi cũng chỉ có thể đặt mục tiêu trở thành người như vậy một lần nữa”. Những giọt nước mắt lăn dài trên khuôn mặt chàng bác sỹ dũng cảm, người đã cứu sống bao bệnh nhân thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Giờ đây, chính anh lại bất lực trước căn bệnh của chính mình. Cay đắng, tuyệt vọng, buông xuôi, chán chường… sao có thể tránh được, dù biết sinh, lão, bệnh, tử là lẽ thường.

“Điều gì khiến cuộc đời đáng sống?”, là câu hỏi mà Paul vẫn đau đáu muốn tìm lời giải đáp, ngay cả khi anh không dám chắc ngày mai liệu anh còn sống hay không. Paul quyết định mạnh mẽ sẽ đối diện với số phận, tiếp tục quá trình trị liệu khó khăn và quay trở lại với vị trí bác sỹ phẫu thuật thần kinh.

“Tôi sẽ tiếp tục…”

“Tại sao? Bởi vì tôi có thể. Bởi vì đó là chính tôi. Bởi vì tôi phải học cách sống khác, nhìn nhận cái chết như một vị khách không mời nhưng hiểu rằng ngay cả khi tôi phải chết, thì tôi vẫn sẽ sống cho đến lúc thực sự ra đi.”…

Giờ Paul dù đã đi xa, nhưng có lẽ hình ảnh của anh vẫn luôn được khắc ghi trong lòng của rất nhiều người, không phải chỉ vì anh là một bác sỹ tài năng mà còn bởi lòng dũng cảm phi thường, sống cho lý tưởng cho tới tận những giây phút cuối cùng của cuộc đời, tới khi hơi thở hóa thinh không.

 

Trong lời bạt của cuốn sách cô viết: “Chúng tôi tự hiểu rằng thật ra bí kíp để kiểm soát một căn bệnh thập tử nhất sinh lại chính là yêu thương – để có thể bị tổn thương, để có lòng tử tế, để bao dung và để biết ơn”.

Đôi khi, bệnh tật lại chính là thử thách của lòng người, là cơn gió thổi bùng lên ngọn lửa tình yêu.

Không cần những ngôn từ lãng mạn, bay bổng, tình yêu chính là những giây phút đời thường rất thật: Khi Paul và vợ cùng nhau khóc trên giường bệnh, khi cùng nắm tay nhau và ôm đứa con mới chào đời… Yêu là luôn bên nhau cả những lúc yên vui và những lúc khó khăn bệnh tật.

Bé Cathy – con của Paul chào đời khi thời gian sống của Paul còn quá ít ỏi, tuy không thể bên con được lâu, nhưng ngày nào còn được nghe tiếng con cười, đối với Paul đó là một ơn huệ và là hạnh phúc tột bậc. Anh viết: “Khi đến một trong những khoảnh khắc mà con phải nói về bản thân mình trong cuộc sống, về việc con từng là ai, những gì con đã làm và con có nghĩa thế nào với cuộc đời, cha nguyện cầu con sẽ không quên rằng, con đã từng lấp đầy tháng ngày của một người đàn ông đang chết bằng một niềm vui chan chứa, một niềm vui cha chưa từng biết đến trong suốt những năm trước đây, một niềm vui không khiến cha khao khát thèm thuồng hơn nữa mà là thỏa mãn, bình an. Tại thời điểm này, ngay lúc này, đó là một điều vĩ đại.”…

“Bạn không bao giờ có thể đạt được sự hoàn hảo, nhưng bạn có thể tin vào đường tiệm cận của những gì mình không ngừng hướng tới.” – Paul Kalanithi đã ra đi mãi mãi, nhưng câu chuyện về niềm tin của anh vẫn còn sống mãi. Có thể anh thua trong trận chiến với bệnh tật, nhưng anh không thua trong trận chiến với cuộc đời, với lý tưởng về cuộc sống có ý nghĩa, một cuộc sống cống hiến anh đã lựa chọn.

Paul Kalanithi tốt nghiệp Stanford với bằng cử nhân và Thạc sỹ văn học Anh; Thạc sỹ Lịch sử và Triết học khoa học, y học tại Cambridge. Tốt nghiệp xuất sắc tại trường Y thuộc đại học Yale, Tiến sỹ về Khoa học Thần kinh tại Stanford, đạt giải thưởng cao quý nhất của Hiệp hội Phẫu thuật Thần kinh Hoa Kỳ.

Anh qua đời năm 2015, khi 37 tuổi. Tự truyện “Khi hơi thở hóa thinh không” của anh là cuốn sách bestseller ngay sau khi ra mắt.

(sưu tầm)