“Giữa hội chẳng cần đao dẫu quý”…

Trước khi thi đỗ Trạng nguyên, Lương Thế Vinh có quen một người ở Hàng Đào. Vị này rất khâm phục ông, nên giới thiệu em gái, có ý gán ghép cho Lương Thế Vinh. Nhà người bạn mới này khá giả, em gái tên Thị Liệu lại xinh đẹp, biết làm thơ, vẽ tranh. Vài lần qua lại, gia đình họ rất ưng ý chàng Lương làm rể, Thị Liệu cũng tỏ ý thuận lòng và Lương Thế Vinh cũng có cảm tình với người đẹp.

Trước khi từ biệt, tiễn Lương Thế Vinh dự kỳ thi Hội, cô gái Hàng Đào đưa ông một bài thơ bằng chữ Hán, tạm dịch:
Tay cầm búa sắc vượt rừng sâu
Một gã tiều phu chẳng đợi lâu
Lưng giắt ngang đao thong thả bước
Cửa vuông, trong cửa đón yêu nhau

“Cửa vuông” là cửa trường thi Hội, người đẹp có ý nhắn nhủ rằng nếu chàng vượt qua kỳ thi Hội, đỗ Tiến sĩ, thành “ông Nghè” thì mới có chuyện tình duyên, còn không thì đừng nghĩ đến nữa. Hóa ra tình cảm của nàng là có điều kiện, nàng không yêu thương Lương Thế Vinh chân thành mà chỉ yêu thương danh vọng, thấy chàng tài giỏi có tương lai thì mới ưng thuận, kỳ vọng một ngày sẽ thành danh làm nở mày nở mặt phu nhân.

Lương Thế Vinh liền viết lại một bài thơ khước từ chuyện tình cảm với Thị Liệu:
Cần chi vất vả tới rừng sâu,
Thử hỏi ngày xuân được bấy lâu?
Giữa hội chẳng cần đao dẫu quý
Kinh kỳ nào thiếu kẻ yêu nhau.

Với Lương Thế Vinh, tình yêu và hôn nhân phải dựa trên sự chân thành. Yêu vì danh vọng, vì điều kiện nào đó thì cũng sớm phai tàn.

(sưu tầm)