Giai thoại Bà chúa Hến

Bà Chúa Hến tên thật là Phạm Thị Hến, quê ở làng Tó, Tả Thanh Oai (Hà Nội ngày nay). Do khi còn trẻ thường mò cua bắt hến bên bờ sông Nhuệ, sau lại thành hậu phi của vua Lê Hoàn, bà được người dân gọi là Chúa Hến.

Theo sách “Sử Việt những bất ngờ lý thú”, bấy giờ, vua Lê Hoàn đi qua làng Tó, gặp một nhóm phụ nữ đang làm cỏ lúa. Thấy vua đi qua, mọi người đều bái lễ, riêng một cô gái vẫn lúi húi làm việc. Vua ngạc nhiên, dừng ngựa, bước xuống hỏi: “Cô bận việc đến nỗi quan quân đi qua mà không tránh được? Sao ta cho mời, cô lại không tới?”.

Cô gái tâu rằng: “Quan quân đi trên đường, em làm cỏ dưới ruộng, có làm phiền gì đến ngự giá đâu mà phải bỏ việc. Em nghe nói nhà vua đi dẹp giặc nước. Em đây cũng đang dẹp giặc cỏ. Em có việc của em, làm sao dám xen vào việc của nhà vua để nhận lời mời”.

Vua phán: “Cô quả là người có ý chí phi thường. Sao cô lại cho rằng mình không thể nghĩ đến chuyện dẹp giặc nước. Giặc là kẻ thù chung, ai cũng phải đánh. Cô tưởng ta không biết dẹp giặc cỏ à? Ta cũng là người từ đồng ruộng ra đấy”.

Nghe vậy, cô gái làng Tó mỉm cười đáp: “Em biết, nhưng thấy vua ngự giá đến đâu là bắt dân chúng lùi xa, bỏ việc, nên mạo muội nghĩ rằng nhà vua đã quên mất ruộng đồng rồi”.

Vua cả cười: “Giờ ta xuống đây với nàng, chắc nàng thấy rõ ta không quên gốc, cũng nhờ nàng mà ta nhớ gốc xuất thân”…

 

Ít lâu sau, thiên hạ thái bình, vua về kinh đô Hoa Lư, mở tiệc mừng công. Các đình thần tôn tặng vua Lê mỹ hiệu: “Minh Càn Ứng Vận Thần Vũ Thăng Binh, Trí Nhân, Quảng Hiếu Đại Hành Hoàng đế”.

Nhớ người con gái trước đây, vua chọn ngày ngự giá Bắc tuần, thăm hỏi dân làng. Ngày về lại làng Tó, vua mời già trẻ trong ấp cùng đến dự yến. Nhận ra cô gái năm xưa, vua ban quần gấm áo ngự, phong làm quý phi, thay áo mũ, cùng sánh xa giá về kinh. Vua còn cấp 185 mẫu ruộng, cùng tiền của để bà Phạm Thị Hến báo đáp dân làng.

Bà Chúa Hến không muốn làm vợ vua, nhưng do sự nhiệt thành của vua, nên bà không thể khi quân.

Sau một thời gian ở kinh đô Hoa Lư, biết tin cha mất, bà lấy cớ xin về chịu tang. Sau 3 năm, vua cho người đến đón, nhưng cả 3 lần bà đều từ chối về cung. Cuối cùng, đích thân vua về làng Tó, làm lễ lớn tế cha bà 3 ngày trước khi đón dâu; lễ cưới tổ chức ngay tại làng Tó. Ngay sau đó, bà Phạm Thị Hến được phong là hoàng hậu của triều Lê (Phạm Hoàng hậu).

Sau nhiều năm sống bên vua, bà không thể sinh được con. Bà xin về quê, rồi mất khi 37 tuổi. Dân làng lập đền thờ bà ngay tại quê nhà.

Hiện nay, đình làng Hòa Xá ở làng Tó, Tả Thanh Oai, chính là nơi thờ bà. Hàng năm, nhân dân nơi đây vẫn tổ chức cúng giỗ bà Chúa Hến. Tưởng nhớ công ơn, họ tôn bà cùng vua Lê Đại Hành là thành hoàng làng.

(sưu tầm)