Con cá lớn nhất

Năm 11 tuổi, mỗi khi có cơ hội, cậu bé lại ra câu cá ở bến cảng gần căn nhà gỗ nhỏ của gia đình trên một hòn đảo giữa hồ New Hampshire.

Một chiều nọ, cậu cùng cha hăm hở đi câu. Theo quy định vào mùa này, họ chỉ được bắt cá suníìsh và cá pecca, không được bắt cá vược.

Cậu bé cẩn thận buộc mồi rồi bắt đầu tập thả câu. Bất ngờ, chiếc cần bị kéo lún sâu xuống nước. Đó phải là một con cá rất lớn. Cha cậu tỏ ra hài lòng khi thấy con trai xử lý tình huống một cách rất chuyên nghiệp. Cậu bé thận trọng đưa con cá dính câu lên khỏi mặt nước. Đó là con cá to nhất cậu từng thấy, nhưng nó là một con cá vược.

Hai cha con chăm chú nhìn ngắm chiến lợi phẩm tuyệt vời. Người cha châm diêm và nhìn đồng hồ. Hôm nay là ngày cuối cùng của thời gian cấm câu cá vược trong năm. Vẫn còn vài tiếng nữa, mùa câu cá vược mới chính thức bắt đầu. Ông nhìn con cá rồi lại nhìn đứa con trai, và bảo: “Con hãy thả nó trở lại hồ đi”.

Thằng bé mếu máo: “Kìa cha…”.

“Vẫn còn những con cá khác cơ mà. ” – Người cha nói.

“Nhưng đó là con cá lớn nhất. ” – Cậu bé vừa nói vừa khóc.

Nó nhìn quanh hồ. Không có bất cứ người đánh cá hay thuyền chài nào quanh đây. Rồi nó nhìn cha.

Nhưng thằng bé thất vọng nhận ra rằng không thể khiến cha thay đổi quyết định . Nó chầm chậm tháo lưỡi câu ra khỏi miệng con cá, rồi ngậm ngùi ném thành quả của mình trở lại làn nước lấp lánh ánh trăng.

Con cá quẫy mạnh và nhanh chóng lặn mất. Cậu bé thầm nhủ, có lẽ cậu chẳng bao giờ được trông thấy một con cá nào to nhường đó nữa…

Đó là câu chuyện của 34 năm về trước. Còn giờ đây, cậu bé đó đã là một kiến trúc sư thành đạt ở thành phố New York. Căn nhà gỗ của cha cậu vẫn nằm đó, trên hòn đảo ở giữa hồ. Cậu cũng như cha, tiếp tục dạy con mình cách câu cá trên bến tàu ấy.

Và cậu đã đúng. Cậu chưa bao giờ câu được một con cá nào lớn như con cá cậu từng câu được vào đêm hôm đó.

Tuy nhiên, con cá đó không hoàn toàn biến mất trong cuộc đời cậu. Cậu vẫn trông thấy nó mỗi khi cậu phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn.

Cha từng dạy cậu rằng đạo đức chỉ là một vấn đề đơn giản giữa đúng và sai, nhưng làm sao để sống có đạo đức mới khó. Liệu chúng ta có tuân theo lẽ phải không, khi ta biết không ai chứng kiến? Liệu chúng ta có từ chối một con đường tắt đưa ta tới thành công? Hay từ chối bán số cổ phiếu khi trong tay đã nắm giữ những thông tin có lợi mà chúng ta biết mình không nên có?

Chúng ta sẽ làm được những điều đó nếu ngay từ nhỏ, chúng ta đã được dạy phải thả con cá trở lại hồ. Vì như thế, chúng ta sẽ học được một bài học quý giá: sự thật.

Những quyết định đúng đắn sẽ lưu lại dấu ấn trong tâm trí mỗi chúng ta. Đó là câu chuyện mà chúng ta có thể tự hào kể lại cho bạn bè và con cái.

Đó không phải là câu chuyện về việc chúng ta đã có hay có thể giành được những cơ hội ngàn vàng, mà đó là câu chuyện về việc chúng ta đã làm đúng, và từ đó chúng ta sẽ càng thêm mạnh mẽ để tiến lên.

(theo Hạt giống tâm hồn)