Chiếc thuyền đụng chiếc đò

Một chiếc đò sang sông. Có chiếc thuyền không có người, từ đâu trôi đến, đâm phải đò. Người lái đò tuy hẹp bụng đến đâu cũng không lấy làm giận. Nhưng giả sử trên thuyền có người ngồi, thì người lái đò tất phùng mang, trợn mắt, tru tréo; một lần không nghe tiếng, tất tru tréo đến hai lần; hai lần không nghe tiếng, tất tru tréo đến ba bốn lần, rồi đến buông lời chửi rủa thậm tệ nữa.

Một việc xảy ra cũng giống nhau, mà như lúc trước thì không giận, lúc sau lại giận là tại làm sao?

Tại lúc trước chiếc thuyền không có người, mà lúc sau chiếc thuyền có người.

Lời bàn:

Ta đã sinh ra làm người, tất phải chung đụng với loài người. Tất đã chung đụng với loài người, mà chính ta sinh ra có nhiều sự cần dùng, thì khó tránh khỏi những sự xô xát, sự ghen ghét, điều nọ, tiếng kia, cãi nhau, rủa nhau, đánh nhau, đâm chém nhau rất là tàn hại.

Cho nên ở đời tuy “cạnh tranh” mới là hay, mới tiến hoá được, nhưng đã cạnh tranh thì dễ sinh ra nghi kỵ thù oán, cùng bao nhiêu chuyện rắc rối lôi thôi, lắm khi làm cho ta phải phiền muộn khổ sở. Bởi vậy, những bậc muốn an thân, cư xử với đời, thường thản nhiên vô tâm, bỏ hết tư ý, coi người với ta như một, để cố tránh cái hại người làm khổ người.

(sưu tầm)