Câu đối không người đáp

Thời Hậu Lê, Văn Miếu chiếm một khu vực rất rộng ở giữa địa phận hai làng Cổ Giám và Văn Chương. Bên tả là khu học xá ở thôn Minh Giám, nơi trú ngụ của các cống sĩ về học ở Quốc Tử Giám. Phía trước có một hồ nhỏ gọi là Văn Hồ, cảnh khá đẹp.

Quanh Văn Hồ, ngày đêm luôn rộn tiếng ngâm thơ, đọc sách của các “quan nghè” dự bị, xen lẫn tiếng thoi đưa lách cách nhịp nhàng của các cô gái đảm đang.

Tương truyền, một người ở thôn Minh Giám là Phủ Hào có lập một toà nhà ở phía đông Văn Hồ, gọi là Nho sinh quán, để đón mời các sĩ tử ở xa về trọ học. Những ai không có nơi quen biết, hoặc nghèo túng không có tiền thuê nhà, vào đó ở đều được đối xử tử tế. Vì vậy người ta cũng gọi quán ấy là quán ông đồ.

Phủ Hào còn dựng một cái dinh con trên một gò nhỏ giữa hồ, làm theo hình chiếc hồ rượu, gọi là Nhất hồ đình. Thỉnh thoảng Phủ Hào mời các danh sĩ chèo thuyền ra đó, uống rượu, làm thơ. Có lần Phủ Hào treo giải, ra một câu đối để thách các bạn làng văn đối chơi cho vui. Câu đối ấy như sau:

Nước Văn Hồ tha hồ tắm mát, rượu Hồ Ðình thơm ngát đón làng văn.

Câu đối ra yêu cầu nho sĩ phải đối với một cảnh đẹp cũng ở đất Thăng Long. Câu ra có những 3 chữ “hồ” và 2 chữ “văn” lại có nghĩa riêng không giống nhau, vì vậy chưa ai đối được.

(sưu tầm)